Erfbelasting is een onderwerp waar niemand graag over nadenkt, maar dat financieel een enorme impact kan hebben. Voor een verre erfgenaam loopt het tarief op tot 40% over het deel boven de schijfgrens. Met de juiste planning kun je dat fors beperken, maar dan moet je wel op tijd beginnen.
Tarieven erfbelasting 2026
| Waarde erfenis na vrijstelling | Partners en kinderen | Kleinkinderen en verdere afstammelingen | Overige erfgenamen |
|---|---|---|---|
| Tot € 158.669 | 10% | 18% | 30% |
| Vanaf € 158.669 (over het meerdere) | 20% | 36% | 40% |
Bron: Belastingdienst, tarieven erfbelasting 2026.
Die percentages zijn fors. Een vriend of neef die € 200.000 erft, trekt eerst zijn vrijstelling van € 2.769 af en houdt € 197.231 belastbaar over. Daarover betaalt hij 30% over de eerste € 158.669 (€ 47.600,70) en 40% over de resterende € 38.562 (€ 15.424,80): samen ruim € 63.000 aan erfbelasting. Dat schrikt mensen terecht af.
Vrijstellingen 2026
| Relatie | Vrijstelling 2026 |
|---|---|
| Echtgenoot, geregistreerde partner of samenwonende partner | € 828.035 |
| Kind, pleegkind of stiefkind | € 26.230 |
| Kleinkind | € 26.230 |
| Kind met een beperking (onder voorwaarden) | € 78.671 |
| Ouder | € 62.110 |
| Achterkleinkind en overige erfgenamen | € 2.769 |
Bron: Belastingdienst, vrijstellingen erfbelasting 2026. De bedragen worden jaarlijks geïndexeerd.
De partnervrijstelling is ruim, maar bij grote vermogens is ook € 828.035 niet altijd genoeg. En voor kinderen ligt de grens op € 26.230 per kind: alles daarboven is belast.
Berekening stap voor stap
Stap 1: Nalatenschap vaststellen
Tel alle bezittingen op: banktegoeden, beleggingen, onroerend goed (WOZ-waarde), inboedel, auto's en andere waardevolle bezittingen. Trek schulden en uitvaartkosten af.
Stap 2: Verdeling bepalen
Wie krijgt wat? Bij wettelijke verdeling krijgt de langstlevende partner alle goederen, en de kinderen een vordering op de langstlevende. Bij een testament kan de verdeling anders zijn.
Stap 3: Vrijstelling toepassen
Trek de vrijstelling af per erfgenaam. Over het restant bereken je de erfbelasting volgens de tarieftabel.
Rekenvoorbeeld (tarieven en vrijstellingen 2026)
Moeder overlijdt in 2026. Nalatenschap: € 600.000. Twee kinderen erven elk € 300.000.
- Vrijstelling per kind: € 26.230
- Belastbaar per kind: € 273.770
- 10% over € 158.669 = € 15.866,90
- 20% over € 115.101 = € 23.020,20
- Erfbelasting per kind: € 38.887,10
- Totaal: € 77.774,20
Dat is bijna 13% van de totale nalatenschap. Met planning had dat fors lager gekund.
Erfbelasting verlagen: strategieën
Jaarlijks schenken
Ouders mogen hun kind in 2026 jaarlijks € 6.908 belastingvrij schenken (Belastingdienst). Let op: beide ouders samen tellen als één schenker. Wie dat twintig jaar volhoudt, draagt op het bedrag van 2026 al ruim € 138.000 per kind belastingvrij over, en de nalatenschap wordt navenant kleiner. Meer over de verhoogde, eenmalige vrijstellingen lees je bij schenkingsvrijstelling.
Testament laten opstellen
Een goed testament kan de erfbelasting fors verlagen. Denk aan een tweetrapstestament, vruchtgebruikconstructies of het opnemen van een uitsluitingsclausule. Een notaris adviseert over de mogelijkheden.
Overlijdensrisicoverzekering kruislings
Een ORV die kruislings is afgesloten (kinderen zijn verzekerden en begunstigden van elkaars polis) valt buiten de nalatenschap en is dus niet belast met erfbelasting.
Huwelijkse voorwaarden
Bij gemeenschap van goederen is de helft van het gezamenlijke vermogen van de langstlevende partner — daar hoeft geen erfbelasting over betaald te worden. Bij huwelijkse voorwaarden kan de verdeling anders uitpakken.
Wettelijke verdeling vs. testament
Zonder testament geldt de wettelijke verdeling: de langstlevende partner krijgt alle goederen, kinderen krijgen een geldvordering die pas opeisbaar is bij overlijden van de langstlevende. Fiscaal is dit niet altijd optimaal — met een testament kun je de verdeling aanpassen.
Bedrijfsopvolgingsregeling (BOR)
Erf je een onderneming? Dan kan onder voorwaarden de bedrijfsopvolgingsregeling gelden: een groot deel van de ondernemingswaarde wordt dan vrijgesteld van erfbelasting. Het plafond en de percentages zijn de afgelopen jaren meermaals aangepast, dus reken niet met oude bedragen maar kijk naar de actuele regels bij de Belastingdienst. Meer uitleg vind je in ons stuk over de bedrijfsopvolgingsregeling.
Aangifte erfbelasting
Let op het jaar van overlijden. Was dat in 2026, dan heb je 20 maanden om aangifte te doen; bij een overlijden in 2025 of eerder geldt nog 8 maanden (Belastingdienst). Termijnen, uitstel en belastingrente staan uitgewerkt in erfbelasting aangifte 2026. Kun je de aanslag niet in één keer betalen? Vraag de Belastingdienst dan naar uitstel van betaling of een betalingsregeling.
FAQ
Is een erfenis uit het buitenland belast?
Voor de Nederlandse erfbelasting telt vooral waar de overledene woonde, niet waar jij woont. Woonde de overledene in Nederland, dan is de hele erfenis in principe belast, ook bezittingen in het buitenland. Woonde die persoon in het buitenland, dan kan er onder voorwaarden toch Nederlandse erfbelasting verschuldigd zijn; check je situatie bij de Belastingdienst.
Moet ik erfbelasting betalen over een partnerschap?
Gehuwden en geregistreerd partners krijgen de partnervrijstelling. Samenwonenden alleen als zij minstens 6 maanden voor het overlijden een notarieel samenlevingscontract met wederzijdse zorgplicht hadden en op hetzelfde adres stonden ingeschreven, of zonder contract minstens 5 jaar op hetzelfde adres stonden (plus enkele andere voorwaarden, zie Belastingdienst). Voldoe je daar niet aan, dan geldt de vrijstelling voor overige erfgenamen van € 2.769 en een tarief van 30 tot 40%.
Hoe wordt een woning gewaardeerd?
Een eigen woning wordt gewaardeerd op de WOZ-waarde. Een verhuurde woning mag lager worden gewaardeerd (leegwaarderatio). Vastgoed in het buitenland wordt gewaardeerd op marktwaarde.