Erfbelasting is een onderwerp waar niemand graag over nadenkt, maar dat financieel een enorme impact kan hebben. Bij grote nalatenschappen kan de belastingdruk oplopen tot 40% — bijna de helft van wat je nalaat, gaat naar de fiscus. Met de juiste planning kun je dat fors beperken, maar dan moet je wel op tijd beginnen.
Tarieven erfbelasting 2026
| Verkrijging boven vrijstelling | Partners en kinderen | Kleinkinderen | Overige verkrijgers |
|---|---|---|---|
| €0 - €138.000 | 10% | 18% | 30% |
| Boven €138.000 | 20% | 36% | 40% |
Die percentages zijn fors. Een vriend of neef die €200.000 erft, betaalt 30% over de eerste €138.000 en 40% over de rest — ruim €66.000 aan erfbelasting. Dat schrikt mensen terecht af.
Vrijstellingen 2026
| Relatie | Vrijstelling (indicatie) |
|---|---|
| Partner | €795.000 |
| Kinderen | €24.000 |
| Kleinkinderen | €24.000 |
| Zieke/gehandicapte kinderen | €72.000 |
| Overige verkrijgers | €2.500 |
De partnervrijstelling is ruim, maar let op: bij grote vermogens is €795.000 niet voldoende. Bovendien geldt de vrijstelling voor kinderen slechts €24.000 per kind — daarboven begint de belasting te tellen.
Berekening stap voor stap
Stap 1: Nalatenschap vaststellen
Tel alle bezittingen op: banktegoeden, beleggingen, onroerend goed (WOZ-waarde), inboedel, auto's en andere waardevolle bezittingen. Trek schulden en uitvaartkosten af.
Stap 2: Verdeling bepalen
Wie krijgt wat? Bij wettelijke verdeling krijgt de langstlevende partner alle goederen, en de kinderen een vordering op de langstlevende. Bij een testament kan de verdeling anders zijn.
Stap 3: Vrijstelling toepassen
Trek de vrijstelling af per erfgenaam. Over het restant bereken je de erfbelasting volgens de tarieftabel.
Rekenvoorbeeld
Moeder overlijdt. Nalatenschap: €600.000. Twee kinderen erven elk €300.000.
- Vrijstelling per kind: €24.000
- Belastbaar per kind: €276.000
- 10% over €138.000 = €13.800
- 20% over €138.000 = €27.600
- Erfbelasting per kind: €41.400
- Totaal: €82.800
Dat is bijna 14% van de totale nalatenschap. Met planning had dat fors lager gekund.
Erfbelasting verlagen: strategieën
Jaarlijks schenken
De jaarlijkse schenkingsvrijstelling is circa €6.600 per kind. Door jaarlijks te schenken, draag je vermogen over zonder belasting. Over twintig jaar is dat €132.000 per kind — belastingvrij. Bovendien verlaag je je nalatenschap en dus de erfbelasting.
Testament laten opstellen
Een goed testament kan de erfbelasting fors verlagen. Denk aan een tweetrapstestament, vruchtgebruikconstructies of het opnemen van een uitsluitingsclausule. Een notaris adviseert over de mogelijkheden.
Overlijdensrisicoverzekering kruislings
Een ORV die kruislings is afgesloten (kinderen zijn verzekerden en begunstigden van elkaars polis) valt buiten de nalatenschap en is dus niet belast met erfbelasting.
Huwelijkse voorwaarden
Bij gemeenschap van goederen is de helft van het gezamenlijke vermogen van de langstlevende partner — daar hoeft geen erfbelasting over betaald te worden. Bij huwelijkse voorwaarden kan de verdeling anders uitpakken.
Wettelijke verdeling vs. testament
Zonder testament geldt de wettelijke verdeling: de langstlevende partner krijgt alle goederen, kinderen krijgen een geldvordering die pas opeisbaar is bij overlijden van de langstlevende. Fiscaal is dit niet altijd optimaal — met een testament kun je de verdeling aanpassen.
Bedrijfsopvolgingsregeling (BOR)
Erf je een onderneming? Dan geldt onder voorwaarden de bedrijfsopvolgingsregeling: een vrijstelling van 100% over de eerste ~€1,3 miljoen en 83% over het meerdere. Dit is een van de meest genereuze fiscale regelingen die er bestaan — maar er zijn strenge voorwaarden en de regeling staat politiek onder druk.
Aangifte erfbelasting
Je moet binnen acht maanden na het overlijden aangifte doen bij de Belastingdienst. Je kunt uitstel vragen als de nalatenschap complex is. De belasting moet in één keer worden betaald, maar bij een woning of onderneming kun je onder voorwaarden gespreide betaling aanvragen.
FAQ
Is een erfenis uit het buitenland belast?
Als je in Nederland woont, ben je erfbelasting verschuldigd over alles wat je erft — ook uit het buitenland. Er kan een verrekening gelden als er in het bronland ook belasting is betaald.
Moet ik erfbelasting betalen over een partnerschap?
De partnervrijstelling geldt voor gehuwden, geregistreerd partners en samenwoners met een notarieel samenlevingscontract. Zonder samenlevingscontract val je in de categorie 'overige verkrijgers' met een vrijstelling van slechts €2.500 en een tarief tot 40%.
Hoe wordt een woning gewaardeerd?
Een eigen woning wordt gewaardeerd op de WOZ-waarde. Een verhuurde woning mag lager worden gewaardeerd (leegwaarderatio). Vastgoed in het buitenland wordt gewaardeerd op marktwaarde.