Pensioen — het voelt ver weg, tot het dat niet meer is. En dan blijkt dat je pensioeninkomen fors lager is dan je had verwacht. Dat overkomt meer mensen dan je denkt: het gemiddelde pensioentekort in Nederland loopt in de tienduizenden euro's. De goede nieuws is dat je er nu nog iets aan kunt doen. Maar dan moet je eerst weten waar je staat.
De drie pijlers van pensioen
Pijler 1: AOW
De AOW is het basispensioen van de overheid. In 2026 ontvang je als alleenstaande bruto circa €1.550 per maand, als paar circa €1.050 per persoon. De AOW-leeftijd stijgt geleidelijk en staat in 2028 op 67 jaar en 3 maanden. Voor elk jaar dat je in Nederland hebt gewoond bouw je 2% AOW-recht op — 50 jaar is dus volledig recht.
Pijler 2: Werkgeverspensioen
De meeste werknemers bouwen pensioen op via hun werkgever. Hoeveel hangt af van je regeling: een middelloonregeling, beschikbare premieregeling of de nieuwe premieregeling onder de Wet toekomst pensioenen (WTP). Sinds 2023 wordt het pensioenstelsel grondig hervormd — alle regelingen worden omgezet naar premie, met meer individuele potjes en minder garanties.
Pijler 3: Individuele opbouw
Alles wat je zelf doet: lijfrente, banksparen, beleggen, vastgoed. Fiscaal gefaciliteerd tot een bepaald maximum — de zogenaamde jaarruimte en reserveringsruimte.
Je pensioenopbouw checken
Ga naar mijnpensioenoverzicht.nl en log in met DigiD. Hier zie je een overzicht van al je opgebouwde pensioenaanspraken: AOW, werkgeverspensioen en eventueel lijfrenten. Het is het vertrekpunt voor elke pensioenberekening.
Wat je daar ziet is een indicatie op basis van je huidige opbouw. Het houdt geen rekening met inflatie, toekomstige loonstijgingen of beleggingsresultaten. Neem het dus als minimumscenario.
Hoeveel heb je nodig?
De vuistregel is dat je 70-80% van je laatstverdiende salaris nodig hebt om je levensstandaard te behouden na pensionering. Sommige kosten vallen weg (hypotheek mogelijk afgelost, geen werkgerelateerde kosten) maar andere komen erbij (zorgkosten, vrije tijd).
| Bruto jaarsalaris nu | Benodigd pensioeninkomen (70%) | AOW (indicatie) | Benodigde aanvulling |
|---|---|---|---|
| €40.000 | €28.000 | €18.600 | €9.400/jaar |
| €60.000 | €42.000 | €18.600 | €23.400/jaar |
| €80.000 | €56.000 | €18.600 | €37.400/jaar |
| €100.000 | €70.000 | €18.600 | €51.400/jaar |
Je ziet het: hoe hoger je inkomen, hoe groter het gat dat werkgeverspensioen en eigen aanvulling moeten dichten.
Pensioentekort berekenen
Je pensioentekort is het verschil tussen wat je nodig hebt en wat je opbouwt. Om dit te berekenen:
- Bepaal je gewenste pensioeninkomen (70-80% huidig salaris)
- Tel je verwachte AOW op
- Tel je verwachte werkgeverspensioen op (mijnpensioenoverzicht.nl)
- Het verschil is je pensioentekort
Fiscaal voordelig aanvullen
Jaarruimte
Als je minder pensioen opbouwt dan fiscaal maximaal mag, kun je het verschil — de jaarruimte — zelf aftrekbaar aanvullen via een lijfrenteverzekering, bankspaarproduct of beleggingsrekening. De inleg is aftrekbaar in box 1, waardoor je direct belastingvoordeel hebt.
De berekening: 30% × (premiegrondslag) - opgebouwd werkgeverspensioen - AOW-franchise. In de praktijk komt het neer op een paar duizend euro per jaar voor de meeste werknemers.
Reserveringsruimte
Heb je in voorgaande jaren je jaarruimte niet benut? Dan kun je dat alsnog doen via de reserveringsruimte — je mag tot zeven jaar terugkijken. Dit kan oplopen tot forse bedragen en is een uitstekende manier om een pensioentekort in te lopen.
ZZP'ers en pensioen
Als zzp'er bouw je geen werkgeverspensioen op. Je bent volledig afhankelijk van AOW en eigen opbouw. De jaarruimte is voor zzp'ers doorgaans groter, omdat er geen werkgeversopbouw is die eraf gaat. Maak hier maximaal gebruik van — de fiscale aftrek maakt het extra aantrekkelijk.
Overweeg ook de BV-route als je winst hoog genoeg is. In een BV kun je pensioen opbouwen dat pas wordt belast bij uitkering — wanneer je inkomen lager is en je een lager tarief betaalt.
Wat verandert er met de WTP?
De Wet toekomst pensioenen brengt de grootste pensioenhervorming in decennia. De belangrijkste wijzigingen:
- Alle regelingen worden premie-gebaseerd
- Er komen individuele pensioenpotjes (geen collectieve pot meer)
- Pensioenen gaan eerder mee met de economie — zowel omhoog als omlaag
- De transitieperiode loopt tot 2028
Voor werknemers betekent dit meer transparantie over wat er in je potje zit, maar ook meer risico. Je pensioen kan in slechte beursjaren dalen.
FAQ
Is een lijfrente de beste manier om pensioen aan te vullen?
Fiscaal gezien is het de meest efficiënte manier — je inleg is aftrekbaar en de uitkering wordt pas belast bij pensionering. Maar de keerzijde is dat het geld vastzit tot je pensioenleeftijd. Voor flexibiliteit kun je ook vrij beleggen, maar dan mis je het fiscale voordeel.
Wat als ik naar het buitenland emigreer?
Je opgebouwde pensioen blijft bestaan. Bij uitkering in het buitenland gelden de regels van het belastingverdrag met het betreffende land. In sommige gevallen is het pensioen belast in het woonland, in andere in Nederland.
Kan ik mijn pensioen eerder laten ingaan?
Ja, maar je krijgt dan een lager bedrag per maand — de uitkering wordt immers over meer jaren uitgesmeerd. Bij vijf jaar eerder pensioen kan de korting 25-30% zijn. Reken het goed door.