Middeling werd afgeschaft per 1 januari 2023 (Belastingplan 2023). De laatste middelingstermijn loopt over de jaren 2022, 2023 en 2024. Hebt u in die periode sterk wisselend inkomen in box 1 gehad? Dan kunt u nog een verzoek indienen — mits u dit doet binnen 36 maanden nadat de laatste definitieve aanslag over die drie jaren onherroepelijk vaststaat.
Wat is middeling?
Middeling is een regeling waarmee u belasting kunt terugkrijgen als uw inkomen in box 1 sterk schommelde over drie aaneengesloten jaren. Het principe is eenvoudig: de Belastingdienst herberekent hoeveel belasting u verschuldigd zou zijn geweest als u elk jaar precies hetzelfde inkomen had ontvangen. Is die herrekende belasting lager dan wat u werkelijk betaalde? Dan krijgt u het verschil — boven een drempel van €545 — terug.
De regeling was in het leven geroepen voor mensen met grillige inkomens: zzp'ers die één vetwinstjaar afwisselen met een magere periode, werknemers die ontslagvergoeding ontvangen, kunstenaars, seizoenswerkers. Progressieve belastingtarieven slaan in zulke jaren hard aan. Middeling compenseerde dat effect gedeeltelijk.
Alleen box 1-inkomens telden mee: loon, winst uit onderneming, uitkeringen, pensioen. Vermogen uit box 2 of box 3 bleef buiten beschouwing. De drie jaren moesten bovendien aaneengesloten zijn — u kon niet willekeurig drie gunstige jaren uitkiezen. Lees ook wat de actuele belastingschijven en tarieven in box 1 betekenen voor uw nettoloon.
Middeling afgeschaft: wat betekent dat?
Het Belastingplan 2023, dat op 1 januari 2023 in werking trad, heeft de middelingsregeling per die datum afgeschaft. Concreet: voor inkomstenjaren ná 2022 kan geen nieuwe middelingsperiode meer aanvangen. De wetgever achtte de regeling te complex in verhouding tot het gebruik ervan.
Dat betekent niet dat alles meteen voorbij is. Er geldt een overgangsperiode. De laatste toegestane middelingsperiode omvat de inkomstenjaren 2022, 2023 en 2024. Dit is de enige resterende combinatie waarbij het middelingstijdvak nog deels valt binnen de periode dat de regeling gold (2022 valt nog onder het oude recht).
Combinaties die eerder begonnen — zoals 2021–2023 of 2020–2022 — zijn ook nog mogelijk, zolang de 36-maandentermijn niet is verstreken. Maar 2023–2025 of later? Dat is definitief uitgesloten. Wie de kans nu laat liggen, kan er nooit meer gebruik van maken.
Wie kan nog middeling aanvragen?
U komt in aanmerking als aan drie voorwaarden is voldaan. Ten eerste moet u in alle drie de jaren binnenlands belastingplichtige zijn geweest — of gekwalificeerd buitenlands belastingplichtige. Ten tweede moet uw box 1-inkomen in die jaren aanzienlijk hebben gevarieerd; kleine schommelingen leveren door de drempel van €545 doorgaans niets op. Ten derde moeten alle drie de definitieve aanslagen over het gekozen middelingstijdvak vaststaan voordat u een verzoek kunt indienen.
De praktische situaties waarvoor middeling is bedoeld: u rondde in 2022 uw studie af en werkte het jaar slechts parttime (laag inkomen), u had in 2023 een volledig dienstverband (middeninkomen) en ontving in 2024 een hoge ontslagvergoeding of bonusuitkering (piekinkomen). Door de progressieve tarieven pakt zo'n piekjaar onevenredig zwaar uit. Middeling egalisiert dat.
Heeft u in het middelingstijdvak de AOW-leeftijd bereikt? Dan geldt een aangepaste berekening, omdat de premies volksverzekeringen voor AOW-gerechtigden anders zijn. De Belastingdienst geeft hiervoor een aparte rekenhulp. Begrijp ook hoe heffingskortingen uw belastingdruk in die jaren beïnvloedden — dat kan de middelingswinst vergroten of verkleinen.
Hoe berekent u de middelingsvergoeding?
De berekening volgt vijf stappen. Het klinkt technisch, maar met de juiste aanslagen voor u is het goed te doen.
Stap 1 — Totaal box 1-inkomen. Tel uw belastbare inkomens uit box 1 over de drie jaren bij elkaar op. Was uw inkomen in een jaar negatief? Tel dan €0 mee.
Stap 2 — Gemiddeld inkomen. Deel het totaal door 3. Dit is het inkomen waartegen u herrekend wordt.
Stap 3 — Werkelijk betaalde belasting. Tel de inkomstenbelasting box 1 inclusief premies volksverzekeringen (zónder heffingskortingen) over de drie jaren op. Deze bedragen staan op uw definitieve aanslagen.
Stap 4 — Herrekende belasting. Bereken wat u aan belasting zou hebben betaald als u elk jaar het gemiddelde inkomen uit stap 2 had ontvangen. U past hiervoor de tarieftabel toe die gold in het betreffende jaar.
Stap 5 — Teruggaaf. Trek de herrekende belasting (stap 4) af van de werkelijk betaalde belasting (stap 3). Is dit verschil meer dan €545? Dan is uw middelingsvergoeding gelijk aan dat verschil minus €545.
Concreet voorbeeld. Stel: uw box 1-inkomen was €28.000 in 2022, €35.000 in 2023 en €72.000 in 2024. Totaal: €135.000. Gemiddeld: €45.000 per jaar.
Uw werkelijk betaalde belasting over die drie jaren (inclusief premies, zonder kortingen) bedroeg stel €15.200 + €18.400 + €31.600 = €65.200. Op een gemiddeld inkomen van €45.000 per jaar zou u drie maal circa €19.800 hebben betaald: €59.400 in totaal. Verschil: €65.200 − €59.400 = €5.800. Na aftrek van de drempel: €5.800 − €545 = €5.255 teruggaaf.
De exacte bedragen hangen af van de tarieftabellen per jaar en uw persoonlijke situatie. De Belastingdienst stelt een online rekenhulp beschikbaar waarmee u de berekening kunt controleren voordat u het formele verzoek indient. Dat spaart teleurstelling als de uitkomst onder de drempel valt.
Wilt u ook weten hoe uw totale aanslag is opgebouwd? Lees dan hoe een belastingaangifte berekening wordt voorbereid.
Hoe vraagt u middeling aan?
Een verzoek om middeling loopt niet via Mijn Belastingdienst of de aangifte-app. U vult het formulier Verzoek om middeling inkomstenbelasting (IB 3032) in, ondertekent het en stuurt het per post naar uw belastingkantoor. Het adres vindt u op uw laatste definitieve aanslag of via het adressenzoekprogramma op belastingdienst.nl.
De termijn is cruciaal. U moet het verzoek indienen binnen 36 maanden nadat de laatste definitieve aanslag over de drie middelingsjaren onherroepelijk vaststaat. Een aanslag staat onherroepelijk vast zodra de bezwaartermijn van 6 weken is verstreken. Ontvangt u de aanslag over 2024 op 1 september 2025, dan loopt de bezwaartermijn tot 13 oktober 2025 en heeft u tot uiterlijk 13 oktober 2028 om het middelingsverzoek in te dienen.
Na ontvangst van uw verzoek krijgt u binnen 8 weken bericht — mits alle drie de aanslagen onherroepelijk vaststaan. De Belastingdienst stuurt een beschikking: bij toekenning volgt een teruggaafbeschikking, bij afwijzing een gemotiveerd besluit waartegen u bezwaar kunt maken.
Praktische tip: bereken de verwachte vergoeding eerst zelf of via de rekenhulp. Is het bedrag nihil of nauwelijks meer dan de drempel van €545? Dan is het papierwerk mogelijk niet de moeite waard. Maar bij een piekjaar met een substantieel inkomensverschil kan de teruggaaf oplopen tot enkele duizenden euro's.
Veelgestelde vragen over middeling
Is de middelingsregeling definitief afgeschaft?
Ja. De middelingsregeling inkomstenbelasting is per 1 januari 2023 afgeschaft via het Belastingplan 2023. De enige resterende mogelijkheid is het middelingstijdvak 2022–2024. Periodes die volledig na 2022 vallen (zoals 2023–2025) komen niet meer in aanmerking. Na de afwikkeling van de laatste aanvragen is de regeling definitief verleden tijd.
Kan ik middeling aanvragen als ik de aanslag over 2024 nog niet heb ontvangen?
Nee. U mag pas een middelingsverzoek indienen nadat u voor alle drie de jaren een definitieve aanslag heeft ontvangen. Heeft u de aanslag over 2024 nog niet? Wacht dan tot die er is. De 36-maandentermijn begint pas te lopen zodra de laatste definitieve aanslag onherroepelijk vaststaat, dus wachten kost u geen recht.
Wat is het drempelbedrag bij middeling en waarom bestaat het?
Het drempelbedrag bedraagt €545. Dit betekent dat u alleen een teruggaaf ontvangt als het verschil tussen werkelijk betaalde belasting en herrekende belasting meer dan €545 bedraagt. U ontvangt dan dat verschil minus €545. De drempel bestaat om kleine, administratief onrendabele teruggaven te voorkomen en de uitvoeringskosten voor de Belastingdienst te beperken.
Kan ik dezelfde jaren twee keer gebruiken voor middeling?
Nee. Een belastingjaar mag slechts in één middelingstijdvak worden meegenomen. Heeft u bijvoorbeeld al gebruikgemaakt van middeling over 2020–2022, dan kunt u het jaar 2022 niet nogmaals inzetten voor een middelingsverzoek over 2022–2024. U moet kiezen welke combinatie van drie jaren voor u het voordeligst uitpakt.
Telt box 2- of box 3-inkomen mee bij de middelingsberekening?
Nee. Middeling geldt uitsluitend voor het belastbaar inkomen uit werk en woning (box 1). Inkomsten uit aanmerkelijk belang (box 2) en sparen en beleggen (box 3) tellen niet mee. Denk aan loon, winst uit onderneming, uitkeringen en pensioen. Alleen het box 1-gedeelte van uw aanslagen is relevant voor de berekening.
Hoe lang duurt het voordat ik de middelingsvergoeding ontvang?
Na ontvangst van uw verzoek beslist de Belastingdienst binnen 8 weken, mits alle betrokken aanslagen onherroepelijk vaststaan. Bij toekenning volgt een teruggaafbeschikking; de uitbetaling vindt daarna meestal binnen enkele weken plaats. Dien het verzoek compleet in om vertraging door aanvullende vragen te voorkomen.